گفتار دوم دربارهء گرايش اسلامى ايرانيان مطالعات مشترك فارسى - عربى در پرتو گرايش اسلامى ايرانيان * پرسشهائى كه دراين‌باره مطرح مىشود * نگاهى به جاى خالى زبان فارسى و تاريخ اسلام در مدارس دينى ايران * زبان فارسى در علوم و معارف اسلامى * فتواى علماى ماوراء النهر دربارهء زبان فارسى و اسلام * فصلى ديگر از سرگذشت زبان فارسى * غزالى طوسى و نظر او دربارهء فارسىزبانان عربى ندان * تفاوت فتواى علماى ماوراء النهر ، نظير غزالى در كاربرد زبان فارسى در علوم اسلامى * زبان فارسى و مدارس دينى ايران * اثر زبان در پرورش خرد و انديشه * اثر اهمال گذشتگان در كمبودهاى كنونى زبان فارسى * مدارس دينى ايران و تاريخ اسلام * سخنى دربارهء تاريخ جامع اسلام * دورانى از تاريخ اسلام كه بايد در زمينهء تاريخ ايران بررسى شود * ابهام‌هائى كه تاريخ اسلام را فراگرفته است * نخستين كنگرهء دانشگاههاى اسلامى * تحقيق علمى در تاريخ و فرهنگ اسلام * آنچه مىبايستى بدان اهتمام شود .